Iranian Journal of Health Insurance

fa تأملی بر صورت‌بندی‌های نظری تأمین اجتماعی Reflecting on the Theoretical Formations of Social Security تخصصي Special مروری Review Article <div style="text-align: justify;">علیرغم تأثیر رویکردهای نظری تبیین‌کننده مفهوم تأمین اجتماعی بر نظام تأمین اجتماعی، در ایران این مفهوم شأن مستقلی در تحلیل‌های جامعه‌شناختی نداشته و تحلیل‌های نظری موجود به شکلی تقلیلگرا، آن را غالباً به عنوان یک مفهوم اقتصادی تلقی می‌کنند. بنابراین بررسی مبانی نظری این مفهوم، به مثابه حلقه مفقوده مطالعات تأمین اجتماعی ضروری است تا ابعاد تأثیرگذار بر سیاست‌گذاری، چرایی و چگونگی سیاست‌های این حوزه آشکار شود. پس از بررسی و شرح نظریه‌های موجود به شیوه مروروی بر حسب موضوع، صورت‌بندی آنها براساس سه الگوی دولت رفاه، حکمرانی خوب و حکومتمندی ارائه شد که مرور آنها حاکی است تفاوت این الگوها حول دو موضوعِ تلقی از قدرت و هدف تأمین اجتماعی شکل گرفته است. در رویکردهای دولت رفاه و حکمرانی مطلوب، قدرت به گونهای ساختارگرایانه، غیرتاریخی و سلسله‌مراتبی فهم میشود که کارکرد اجرای برنامه‌های تأمین اجتماعی را برعهده دارد، اما در رویکرد حکومت‌مندی، تأمین اجتماعی به مثابه شیوه خاصی از اعمال قدرت و حکومت بر خود و شهروندان برای بهینه‌سازی استانداردهای زندگی فهم میشود. این ارزیابی نقادانه بر این دلالت دارد که رویکردهایی که تأمین اجتماعی را به مثابه متن و گفتمان درنظر گرفته و از منظری تاریخی و گفتمانی، پرده از ارزش‌ها، پیشفرض‌ها و ابعاد ایدئولوژیکی و عقلانیت سیاسی آن برمی‌دارند، قدرت تبیین‌کنندگی بیشتری دارند.</div> <div style="text-align: justify;">Despite the impact of theoretical approaches explaining the concept of social security on the social security system, often in Iran, this concept does not have an independent status in sociological analysis and its theoretical analysis is reductionist and is usually considered as an economic concept. After reviewing and explaining the existing theories, the formation of theories was presented based on the three models of welfare state, good governance and governmantality. Their review reveals differences around the two issues of perceiving the power and purpose of social security. In the approaches of welfare state and good governance, power is understood in a structuralist, non-historical and hierarchical way. It is responsible for the implementation of social security programs But in the governance approach, it is understood as a special way of exercising power and governing over oneself and citizens to optimize living standards.Also, the critical evaluation of these theoretical models implies that the approaches that have considered social security as a text and discourse, with a critical, historical and discourse approach, unveil the values, assumptions and ideological dimensions and political rationality of social security. And they have more explanation.</div> تأمین اجتماعی, دولت رفاه, حکمرانی خوب, قدرت, حکومت‌مندی Social Security, Health Planning, Good Governance, Governmantality 168 181 http://journal.ihio.gov.ir/browse.php?a_code=A-10-359-1&slc_lang=fa&sid=1 Zohreh Shahbazi زهره شهبازی shahbazi@acecr.ac.ir 10031947532846003773 10031947532846003773 No Department of Sociology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه علوم اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Karam Habibpour Gatabi کرم حبیب‌پور گتابی karamhabibpour@khu.ac.ir 10031947532846003774 10031947532846003774 Yes Department of Sociology, Kharazmi University, Tehran, Iran گروه جامعه شناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Mostafa Azkia مصطفی ازکیا Mazkia@Azkia.ir 10031947532846003775 10031947532846003775 No Department of Sociology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه علوم اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران