fa سهمیه‌بندی ضمنی در مقابل سهمیه‌بندی صریح و شفاف در نظام سلامت با رویکرد بیمه‌ای تخصصي Special خلاصه سیاستی Policy Brief <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA">نظام‌های سلامت در سراسر جهان با محدودیت منابع در برابر تقاضای فزاینده مواجه‌اند که لزوماً به نوعی سهمیه‌بندی منجر می‌شود. سهمیه‌بندی ضمنی که از طریق صف‌های انتظار طولانی، هزینه‌های </span><span lang="FA">پرداخت از جیب</span><span lang="AR-SA"> بالا و محدودیت‌های جغرافیایی اعمال می‌شود، پیامدهای منفی عمده‌ای شامل نابرابری شدید در دسترسی، فشار مالی سنگین بر خانوارها، ناکارآمدی اقتصادی و فرسایش اعتماد عمومی دارد. در مقابل، سهمیه‌بندی صریح بر اساس معیارهای شفاف، مبتنی بر شواهد علمی و قابل پاسخگویی، می‌تواند به عدالت و کارآیی بیشتر منجر شود. تجربه موفق کشورهایی مانند انگلستان با مؤسسه NICE، نیوزیلند با آژانس PHARMAC و تایلند با بسته خدمات پایه </span><span lang="FA">فراگیر</span><span lang="AR-SA">، امکان‌پذیری و اثربخشی این رویکرد را نشان می‌دهد. این خلاصه سیاستی پنج توصیه کلیدی برای گذار نظام بیمه سلامت ایران به سهمیه‌بندی صریح ارائه می‌دهد: ایجاد نهاد مستقل ارزیابی فناوری سلامت، تدوین بسته خدمات اساسی بیمه‌ای، تضمین شفافیت و مشارکت ذی‌نفعان، تقویت زیرساخت‌های اطلاعاتی و پژوهشی، و اجرای برنامه جامع مدیریت تغییر و ارتباطات عمومی. پیاده‌سازی این توصیه‌ها می‌تواند به نظام سلامت عادلانه‌تر، کارآمدتر و پایدارتر منجر شود.</span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="font-size:14px;"><span style="line-height:2;">Healthcare systems worldwide face resource constraints against ever-increasing demand, necessitating some form of rationing. Implicit rationing, implemented through long waiting lists, high out-of-pocket payments, and geographical barriers, has significant negative consequences including severe inequities in access, heavy financial burdens on households, economic inefficiency, and erosion of public trust. In contrast, explicit rationing based on transparent, evidence-based, and accountable criteria can lead to greater equity and efficiency. Successful experiences from countries such as England with NICE, New Zealand with PHARMAC, and Thailand with its Universal Health Coverage package demonstrate the feasibility and effectiveness of this approach. This policy brief presents five key recommendations for transitioning Iran&#39;s health insurance system to explicit rationing: establishing an independent health technology assessment agency, developing an essential health insurance benefits package, ensuring transparency and stakeholder participation, strengthening information and research infrastructure, and implementing a comprehensive change management and public communication program. Implementation of these recommendations can lead to a more equitable, efficient, and sustainable health system.</span></span></span></span></div> سهمیه‌بندی صریح, سهمیه‌بندی ضمنی, بیمه سلامت, ارزیابی فناوری سلامت, عدالت در سلامت, اولویت‌بندی خدمات سلامت Explicit Rationing, Implicit Rationing, Health Insurance, Health Technology Assessment, Health Equity, Health Services Prioritization 297 300 http://journal.ihio.gov.ir/browse.php?a_code=A-10-37-7&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Arabi علیرضا اعرابی arabialireza@yahoo.com 10031947532846006957 10031947532846006957 No National Center for Health Insurance Research, Tehran, Iran مرکز ملی تحقیقات بیمه سلامت، تهران، ایران Maryam Seyed-Nezhad مریم سیدنژاد mseyednezhad@atiyehsazan.ir 10031947532846006958 10031947532846006958 No National Center for Health Insurance Research, Tehran, Iran مرکز ملی تحقیقات بیمه سلامت، تهران، ایران Mohammad Moradi-Joo محمد مرادی‌جو moradi2011@yahoo.com 10031947532846006959 10031947532846006959 Yes Social Determinants of Health Research Center, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران