fa عدالت در نظام ارجاع و پزشکی خانواده: سه حلقه گمشده تخصصي Special سرمقاله Editorial <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri=""><span b="" lang="AR-SA" nazanin="">نظام ارجاع و پزشکی خانواده در ایران همچنان با چالش‌های عدالت‌محور متعددی مواجه است. این مقاله با هدف تبیین سه حلقه گمشده عدالت در این نظام و ارائه توصیه‌های سیاستی مبتنی بر شواهد نگاشته شده است. ب</span><span b="" lang="FA" nazanin="">ا </span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="">رویکردی تحلیلی ـ مفهومی، چهار مفهوم بنیادین عدالت را در بستر نظام ارجاع و پزشکی خانواده ایران بررسی کرده و آنها را با سه سطح &laquo;وجود، دسترسی، بهره‌مندی&raquo; ادغام می‌نماید. مرور شواهد بر اساس مطالعات معتبر داخلی و بین‌المللی انجام شده است. مهم‌ترین بی‌عدالتی‌های نظام ارجاع و پزشکی خانواده در ایران، در سه حلقه گمشده رخ می‌دهد: ۱- عدالت در پیشگیری و مراقبت اولیه، بسیاری از مردم هرگز وارد نظام نمی‌شوند؛</span> <span b="" lang="FA" nazanin="">۲- </span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="">عدالت در کیفیت تصمیم به ارجاع، شامل ارجاع‌های بی‌رویه در کنار ارجاع‌های نابه‌موقع؛ و ۳- عدالت ساختاری در بهره‌مندی از خدمات تخصصی و بازخورد، در مناطق کم‌برخوردار، پس از ارجاع نیز متخصصی در دسترس نیست یا بازخورد مناسبی ارائه نمی‌شود. تحلیل مفاهیم عدالت نشان می‌دهد که تحقق عدالت افقی و عمودی مستلزم رعایت همزمان برابری، عدالت توزیعی و عدالت رویه‌ای است و عدالت ساختاری به عنوان جامع‌ترین مفهوم، علل ریشه‌ای نابرابری‌ها را هدف قرار می‌دهد. هر راهبرد اصلاحی باید به ترتیب بر پوشش مؤثر پیشگیری، کیفیت تصمیمات ارجاع و سپس دسترسی ساختاری به خدمات تخصصی متمرکز شود. &laquo;پیوست عدالت&raquo; با تمرکز بر این سه حلقه، ضروری‌ترین توصیه سیاستی این مقاله است. نظام ارجاع بدون پیشگیری مؤثر، بدون کیفیت در تصمیم به ارجاع و بدون دسترسی ساختاری به متخصص، چیزی جز مدیریت تهی‌دستان در صف انتظار نیست.</span></span></span></span><br> &nbsp;</span></span></span></span></div> <p class="ds-markdown-paragraph"><strong><span class=""></span></strong></p> <p class="ds-markdown-paragraph" style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;">Iran&#39;s referral system and family physician program face persistent equity challenges. This article identifies three missing links of justice in this system: (1) justice in prevention and primary care &mdash; where many never enter the system; (2) justice in referral decision quality &mdash; including over-referral and under-referral; and (3) structural justice in access to specialized services and feedback &mdash; where underserved areas lack specialists or proper feedback. Analysis reveals that horizontal and vertical equity require equality, distributive justice, and procedural justice, while structural justice addresses root causes of inequalities. Reform strategies must focus sequentially on prevention coverage, referral quality, and structural access to specialists. An equity impact assessment focusing on these three links is the essential policy recommendation. A referral system without effective prevention, quality referral decisions, and structural access to specialists merely manages the disadvantaged in a waiting line.</span></span></span></span></p> عدالت در سلامت, نظام ارجاع, پزشکی خانواده, برابری, عدالت توزیعی, عدالت رویه‌ای, عدالت ساختاری. Health equity, Referral system, Family physician, Equality, Distributive justice, Procedural justice, Structural justice. 0 0 http://journal.ihio.gov.ir/browse.php?a_code=A-10-94-6&slc_lang=fa&sid=1 Shahram Tofighi شهرام توفیقی sh.tofighi@iau.ir 10031947532846007111 10031947532846007111 Yes National Center for Health Insurance, Tehran, Iran مرکز ملی تحقیقات بیمه سلامت، تهران، ایران