Iranian Journal of Health Insurance

fa برآورد تقاضای بیمه درمانی مکمل در خانوار شهری ایران: مدل پروبیت با انتخاب نمونه Estimation of Supplementary Health Insurance Demand in Iranian Urban Household: Probit Model with Sample Selection تخصصي Special پژوهشي Research مقدمه: تنوع روزافزون و هزینه‌های بالای خدمات سلامت، سهم بالای پرداخت از جیب هزینه درمان، کمیت و کیفیت خدمات تحت پوشش بیمه‌های پایه باعث افزایش تقاضای بیمه مکمل درمان شده است. با توجه به اهمیت و ضرورت بیمه‌های مکمل درمان، افزایش تقاضا برای آنها، و تأثیر بر ارتقای کیفیت زندگی خانوار، در این مطالعه تابع تقاضای بیمه مکمل درمان در خانوار شهری ایران برآورد شده است. روش بررسی: تحقیق حاضر توصیفی- تحلیلی و کاربردی است که به صورت مقطعی برای سال 1395 و با مدل اقتصاد سنجی پروبیت با انتخاب نمونه و روش برآورد حداکثر راستنمایی انجام شد. حجم نمونه 18809 خانوار شهری استان‌های ایران است که براساس روش نمونه‌گیری سه مرحله‌ای و به‌صورت تصادفی سیستماتیک توسط مرکز آمار ایران انتخاب شدند. اطلاعات حجم نمونه از پرسشنامه هزینه و درآمد خانوارهای شهری ایران استخراج شد و برآورد ضرایب مدل پژوهش در نرم‌افزار Stata 14 صورت گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد افزایش سن و تحصیلات، با سواد بودن و تأهل سرپرست خانوار به ترتیب احتمال تقاضای بیمه درمانی مکمل را به میزان 6/0، 17/0، 6/6 و 3/5 درصد، تعداد نانآوران خانوار، داشتن کودک زیر 7 سال و خانه شخصی به ترتیب این احتمال را به میزان 16، 7/3 و 85/0 درصد افزایش داده است. افزایش مخارج بهداشتی و درمانی، افزایش درآمد و مخارج تحصیلی تاثیر مثبت ناچیز و توان دوم سن و تحصیلات سرپرست خانوار تأثیر منفی بر تقاضای بیمه درمانی مکمل داشتند. نتیجه‌گیری: تأهل، افزایش سن و تحصیلات سرپرست خانوار، تعداد نان‌آوران، افزایش هزینه‌های بهداشتی و درمانی سرانه، افزایش مخارج تحصیل و درآمد سرانه تأثیر مثبت بر تقاضای بیمه مکمل سلامت توسط خانوار داشتند که از این متغیرها، تعداد نان‌آوران، تأهل، سن سرپرست خانوار بیشترین تاثیر و درآمد سرانه و هزینه‌های تحصیل اعضای خانوار کمترین تأثیر را بر تقاضای بیمه مکمل درمان داشتند. همچنین تقاضای بیمه مکمل درمان خانوار شهری ایران تابع درجه دوم و مقعر از سن و تحصیلات سرپرست خانوار بود. شناسایی و طبقه‌بندی خانوار با توجه به عوامل تأثیرگذار بر تقاضای خانوار و همچنین تعیین شرایط مناسب برای پوشش خدمات درمانی مرتبط با هر گروه خانواری توصیه می‌شود به خصوص حمایت از سالمندان در مقابل مخارج درمان ضروری است. Introduction: The increasing variety and costs of health services, the high share of out of pocket, and the quantity and quality of services covered by basic insurances increased the demand for supplemental health insurance. Considering the importance and necessity of supplementary health insurance, its demand growth and its impact on improving the quality of life, the present study amed at investigating the demand of supplementary health insurance in the urban household of Iran. Methods: The present descriptive-analytical and applied study with cross sectional design was conducted in 2016 employing the probit econometric model with sample selection and maximum likelihood method. The sample size was 18,809 urban households in Iran's provinces selected via the three-stage sampling method on a systematically randomized basis by the Statistical Center of Iran. Data were extracted from the cost-income questionnaire of urban households and the coefficients of the model were estimated with Stata 14 software. Results: The results showed that the increase in age, education, the level of literacy, and the marital status of the head of the household increased the probability of demanding for the supplementary health insurance by 0.6%, 0.17%, 6.6%, and 5.3%, respectively. Also, the number of family supporters, having a child under seven years old, and owning a private house increased this probability by 16%, 3.7%, and 0.85%, respectively. The increase in health and medical expenses, as well as income and educational expenditures had a negligible positive effect, while the squared index of the age and education of the head of the household had a negative impact on the demand for supplementary health insurance. Conclusions: Marital status, age, education level of the head of the household, the number of family supporters, increased health costs per capita, increased education expenditures and the per capita income had a positive impact on the demand for supplementary health insurance by households. Among these variables, the number of family supporters, marital status, and the age of the head of the household had the highest impact and per capita income and education expenditures of the family members had the lowest effect on the demand for supplementary health insurance. Also, the demand for supplementary health insurance by Iranian urban households was a quadratic concave function of the age and education level of the head of the household. Thus, it is recommended to identify and classify households based on the factors affecting their demand and determine the appropriate conditions for the health services coverage corresponding to each class of household. It is particularly necessary to support the elderly in the treatment costs. تقاضا, بیمه سلامت, مخارج سلامت, آموزش, بیمه درمان مکمل Demand, Health Insurance, Health Expenditures, Education, Supplementary Health Insurance 7 13 http://journal.ihio.gov.ir/browse.php?a_code=A-10-91-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Shahraki مهدی شهرکی shahraki.mehdi@gmail.com 10031947532846002300 10031947532846002300 Yes Department of Economics, Faculty of Management and Human Science, Chabahar Maritime University, Chabahar, Iran گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و علوم انسانی، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، چابهار، ایران